Z przepaści ciemne widmo wstało...

I na urwisku stromem

Wędrowca w drodze zatrzymało

Bezkształtnym swym ogromem.



Przyszło go trwożyć groźną mocą,

Co ludzkie serca gnębi -

Unicestwienia głuchą nocą -

Próżnią bezdennej głębi.



I zasłoniwszy błękit, rzecze:

"Nic ciebie nie ocali,

Z tego rozdroża, o człowiecze,

Już nie ma wyjścia dalej!



Próżno na przekór twardym losom

Zmierzałeś wciąż do szczytu

I próżno chciałeś kraść niebiosom

Zagadkę swego bytu.



Szalona pycha ciebie zwiodła -

Myślałeś, że bez końca

Będziesz nieść w górę ludzkie godła,

Do prawdy zdążać słońca.



Wiedz, że nie może nikt bezkarnie

W bezdenną ton spozierać...

I musisz wszystkie przejść męczarnie,

I zwątpić... i umierać...



To światło, z którym dumnie kroczysz,

Na to ci tylko służy,

Byś ujrzał przepaść, gdzie się stoczysz

Na końcu swej podróży.



Tym światłem mar uroczych roje

Spłoszyłeś na swej drodze -

Uniosły z sobą szczęście twoje...

A za to ja przy - chodzę.



Na miejsce jasnej ich gromady

Co pierzchła już skrzydlata...

Przybywam jako cień zagłady

I wiecznej nędzy świata...



A człowiek na to: "Marny cieniu,

Coś postać wziął olbrzyma,

Idę ku swemu przeznaczeniu

I nic mnie nie zatrzyma.



Do góry, naprzód, wciąż przez wieki

Z tym światłem, co mi dano

Muszę w przyszłości kraj daleki

Za jutrznią biec różaną.



Muszę zdobywać krok za krokiem,

Zdążając wiecznie za nią,

Na stromych ścieżkach walczyć z mrokiem

I chwiać się nad otchłanią.



Niejedne widma przychodziły,

By wieść mnie na bezdroże,

Niejeden sen mnie wabił miły

Na kwiatów miękkie łoże.



Spędziłem wszystkie mary piękne,

By prościej iść do celu -

I ciebie teraz się nie zlęknę,

Posępny kusicielu.



I ty ustąpić musisz z drogi -

Zwodnicza twa potęga!

Ponad nicestwa ciemne progi

Duch ludzki wyżej sięga!"


Myślałem, że to sen, lecz to prawda była:

Z nadziemskich jasnych sfer do mnie tu zstąpiła,

Przyniosła dziwny blask w swoich modrych oczach,

Przyniosła kwiatów woń na złotych warkoczach;

Podała"" rączkę swą, szliśmy z sobą razem,

Przed nami jaśniał świat cudnym krajobrazem.

Pośród rozkosznych łąk i gajów mirtowych, 

Wiecznie zielonych wzgórzi wód szafirowych

Szliśmy, nie mówiąc nic, a mnie się wydało, 

Żem życia mego pieśń wypowiedział całą,

Że z jej różanych ust, jak z otwartej księgi, 

Czerpałem tajny skarb wiedzy i potęgi.

Wtem nagle przyszła myśl dziwna i szalona,

Żeby koniecznie dojść, skąd i kto jest ona?

I gdy zacząłem tak i ważyć i badać, 

Kwiaty zaczęły schnąć, a liście opadać,

I nastał szary mrok... a ja w swoim biegu

Stanąłem w gęstej mgle na przepaści brzegu.

Strwożony zmianą tą, zwróciłem się do niej, 

Niestety, już jej dłoń nie była w mojej dłoni.

Słyszałem tylko głos ginący w ciemności:

"Byłam natchnieniem twym, marą twej młodości!"

I pozostałem sam, i noc świat pokryła...

Myślałem, że to sen, lecz to prawda była!